5 phút hiểu “tất tần tật” về hợp đồng thông minh (Smart contract)

Hợp đồng thông minh thường được biết đến là một giao thức có khả năng tự động hóa quy trình thực hiện các điều khoản và thỏa thuận giữa các bên trong hợp đồng dưới sự hỗ trợ của công nghệ blockchain. Hợp đồng thông minh đã trở thành một trợ thủ đắc lực cho thị trường DeFi nhờ loại bỏ hoàn toàn sự can thiệp từ các bên thứ ba, mà vẫn bảo toàn trọn vẹn tính minh bạch trong mọi hoạt động giao dịch.

Tổng quan

Theo nghĩa đơn giản nhất, hợp đồng thông minh (Smart Contract) là một phiên bản nâng cấp từ hợp đồng thông thường. Mục đích của nó là tự động kích hoạt một hợp đồng đã được giải quyết trước đó khi một giao dịch đã đáp ứng tất cả các điều kiện tiên quyết. Giao dịch được thực hiện thông qua loại hợp đồng này thường rất minh bạch, có thể dễ dàng truy xuất và không thể bị can thiệp hoặc đảo chiều. Các điều khoản trong Smar tương đương với một hợp đồng có pháp lý và được viết bằng ngôn ngữ lập trình.

Khái niệm “Hợp đồng thông minh” được đề cập lần đầu tiên vào thập niên 90 bởi nhà khoa học máy tính Nick Szabo. Ngoài việc triển khai trên các nền tảng tiền điện tử, hợp đồng thông minh còn xuất hiện theo nhiều cách thức khác nhau, máy bán hàng tự động được coi là một phiên bản thô sơ của Smart Contract, vì chúng tuân theo nguyên tắc chung là với một đầu vào phù hợp thì sẽ đảm bảo một đầu ra nhất định.

Trong một không gian hoàn toàn phi tập trung, nơi không có sự tham gia của các bên trung gian và bên thứ ba. Sự đồng thuận đạt được thông qua các cơ chế đặt trước sẽ không dựa vào sự can thiệp của con người và được lập trình tự động hoàn toàn.

Để tạo nên một hợp đồng thông minh, cần có sự tham gia của những yếu tố sau: Chủ thể hợp đồng, chữ ký điện tử của các bên tham gia, điều khoản hợp đồng, và nền tảng phân quyền tương ứng.

Cách thức hoạt động

Như đã nói ở trên, máy bán hàng tự động chính là phiên bản thô sơ của hợp đồng thông minh, do đó cơ chế hoạt động của chúng có thể xem là tương tự với cơ chế hoạt động của máy bán hàng tự động. Tức là, chúng chỉ tự động thực hiện các điều khoản được lập trình sẵn khi mà các giao dịch đã đáp ứng mọi điều kiện tiên quyết. 

Các điều khoản trong hợp đồng sẽ được viết bằng ngôn ngữ lập trình, sau đó được mã hóa và truyền đến một khối của blockchain. Tiếp theo chúng sẽ được phân phối và sao chép bởi các node hoạt động trên nền tảng. Sau khi nhận được lệnh, chúng sẽ tiến hành triển khai theo các điều khoản đã định trước. Đồng thời, hợp đồng thông minh cũng sẽ tự động kiểm tra việc thực hiện các cam kết và điều khoản được nêu trong hợp đồng.

Hợp đồng thông minh cho phép tất cả các bên liên quan truy xuất các chi tiết của một giao dịch một cách công khai và minh bạch, do đó ngăn chặn sự bất ổn tiềm ẩn. Điều này cũng làm giảm chi phí tổng thể, bởi chi phí triển khai và kích hoạt hợp đồng thông minh tương đối thấp so với một bản hợp đồng tay thông thường.

Lợi ích
  • An toàn: Blockchain giữ cho mọi thứ an toàn hơn rất nhiều so với các giải pháp công nghệ khác.
  • Tốc độ: Hợp đồng thông minh là một bước tiến đáng kể từ việc chuyển đổi xử lý thủ công mọi thứ sang tự động hóa.
  • Tiết kiệm: Việc loại bỏ sự can thiệp của các bên thứ ba cũng giúp các traders tiết kiệm khoản phí phải chi trả cho các dịch vụ của họ.
  • Tự chủ: Nhờ tính chất phi tập trung hóa, các hợp đồng thông minh tạo ra quyền tự quyết cho các traders trong mọi giao dịch, mà không bị tác động hoặc thậm chí là thao túng từ các bên trung gian.
  • Độ chính xác cao: Các hợp đồng tự động không chỉ nhanh và rẻ hơn mà còn tránh được các lỗi thường thấy khi viết giấy tờ.
  • Minh bạch: Mọi dữ liệu đều được lưu trữ trên blockchain và hiển thị công khai cho các bên liên quan. Đối với các doanh nghiệp, điều này có thể làm tăng tốc quá trình kiểm toán.

Ngoài những lợi ích trên, Smart Contract vẫn còn một số ưu điểm khác nhưng chung quy lại, tất cả chúng đều có một điểm chung chính là làm cho mọi thứ trở nên dễ dàng hơn.

Hạn chế
  • Không ràng buộc về mặt pháp lý: Quyền lợi của các traders có thể không được bảo đảm nếu xảy ra lỗi phát sinh, do pháp luật các nước hiện nay chưa có chính sách để khai thác, quản lý Smart Contract.
  • Đánh cắp thông tin: Bản chất của hợp đồng thông minh là rất an toàn, nhưng nếu traders vô tình để lộ một số thông tin nhạy cảm hoặc bị các hacker khai thác các thông tin đó, thì chắc chắn sẽ gặp phải những rủi ro khó lường.
  • Mất nhiều chi phí khắc phục lỗi: Đương nhiên không có mã code nào là hoàn hảo, do đó nếu xảy ra lỗi trong quá trình triển khai hợp đồng sẽ không thể đảo chiều và phải tốn rất nhiều chi phí cho việc khắc phục.

Tuy nhiên, nếu bạn nhận thức rõ được những mối nguy cũng như lợi ích mà loại hợp đồng này mang lại, sẽ giúp bạn đưa ra quyết định sáng suốt hơn trong quá trình sử dụng.

Kết luận

Hợp đồng thông minh là cách để tự động hóa và giảm thiểu đáng kể sự rườm rà của quy trình thủ công với sự minh bạch và bất biến được cung cấp bởi công nghệ Blockchain. Mặc dù tính đến thời điểm hiện tại chúng còn tồn đọng một số nhược điểm, song, hợp đồng thông minh vẫn được xem là giải pháp tối ưu nhất cho các nền tảng DeFi nói riêng và thị trường tiền điện tử nói chung.

Hy vọng thông qua bài viết này, bạn đã hiểu rõ hơn về cách thức hoạt động cũng như những lợi ích và hạn chế mà Smart Contract mang lại. Đừng quên đồng hành cùng Ko Đu Đỉnh trong những bài viết tiếp theo. Thân ái!

0 Shares:
Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You May Also Like